Geweld toegestaan na cyberaanval
Thursday, 19 January 2012 00:00
Diverse media berichtte deze week over het recht op zelfverdediging van Nederland als reactie op een cyberaanval. Deze berichten zijn gebaseerd op een gezamenlijk advies van de Adviesraad voor Internationale Vraagstukken (AIV) en de Commissie van Advies inzake Volkenrechtelijke Vraagstukken (CAVV). De ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie hebben zich, mede namens de minister van Veiligheid en Justitie, in augustus 2011 tot het AIV en de CAVV gewend met het verzoek een advies uit te brengen over digitale veiligheid.
Het onderzoek is uitgevoerd aan de hand van 12 concrete vragen die de betekenis van ontwikkelingen op cybergebied voor het Nederlands buitenlands-, veiligheids-, en defensiebeleid uitwerken. Met name de vragen 3 en 4 zijn interessant voor de ontwikkeling van het recht op zelfverdediging. Vragen 3 en 4 luiden respectievelijk: “onder welke omstandigheden kan een cyberdreiging worden beschouwd als het gebruik van geweld of een dreiging hiermee, in de zin van artikel 2 lid 4 VN-Handvest?” en “onder welke omstandigheden kan een cyberaanval worden beschouwd als een gewapende aanval waartegen geweld mag worden gebruikt ter zelfverdediging op basis van artikel 51 van het NV-Handvest?”.
Het advies stelt: “Wanneer een digitale aanval leidt tot een aanmerkelijk aantal dodelijke slachtoffers of grootschalige vernietiging van of schade aan vitale infrastructuur, militaire platforms of installaties of civiele goederen, moet deze gelijk gesteld worden met een gewapende aanval.”[1] Tevens wordt het mogelijk geacht dat een digitale aanval welke leidt tot een ernstige verstoring van het functioneren van de staat of ernstige en langdurige gevolgen heeft voor de stabiliteit van de staat, kan leiden tot een gewapende aanval in de zin van artikel 51 VN-Handvest en dat dus zonder fysieke schade het recht op zelfverdediging kan bestaan.[2] Het advies benadrukt dat een dergelijke aanval zich tot op heden nog niet heeft voorgedaan, maar sluit de mogelijkheid van een cyberaanval binnen afzienbare tijd niet uit.[3]
Dit advies betekent een aanzienlijke uitbreiding van het recht op zelfverdediging, en naar verwachting zal om deze reden de discussie omtrent dit advies niet lang op zich laten wachten.
[1] Advies p. 38 par. 14.
[2] Advies p. 20.
[3] Idem.